KEBAN BARAJININ YAPIMI



Keban Barajı ve Hidroelektrik Santrali yıllardan beri üzerinde bu ülke insanlarının ve teknisyenlerinin düşünerek hayal edip görmek özlemini çektikleri fiziki bir yapı olayı olarak ortaya çıkmış bulunuyor. Anadolu insanı yıllardır bu ülkenin en bereketli ve imkanlar bakımından en büyük nehir olan Fırat’ a gem vurmak ve ondan yararlanmak özlemini çekmiştir. Keban Boğazında dünyanın en zor temel şartları içinde 211 mt yüksekliğinde bir baraj ve arkasında 125 km2’ lik bir gölün oluşturulmasında sağlanan mutlu başarı bu büyük özlemin gerçekleştiğini gösteriyor.



Keban Barajı asırlardır Anadolu topraklarını kemirerek bereketli Mezopotamya Ovasını meydana getiren Fırat Nehrinin 20.yy. ikinci yarısı ve Cumhuriyetimizin 50. Yılında Türk Milletinin hizmetine sokan dev bir Cumhuriyet eseridir.



Fırat nehri su gücü enerji üretimi bakımından Türkiye’nin en büyük kaynağı durumundadır. Keban Barajı bu amaçla Fırat üzerinde kurulmakta olan dev barajlar serisinin kilit noktada bulunan ilk ana barajdır.



Türkiye akarsularının ekonomik olarak 111,5 milyar KWH. enerji üretilmesinin mümkün olduğu son çalışmalar ortaya koymuştur. Bu enerjinin 35,98 milyar KWH. Fırat havzası üzerinde yer almış bulunmaktadır. Havza üzerinde ilk gerçekleştirilen Keban projesi toplam havza gücünün % 15.2’si ortalama üretim olarak ise havzanın % 17.7 Türkiye Hidroelektrik üretim potansiyelinin % 4.2’sini teşkil etmektedir. Şu anda Türkiye Hidroelektrik potansiyelinin yaklaşık % l4’ ü kullanılmaktadır.

KEBAN BARAJININ KONUMU



Fırat Nehir Havzası

Fırat nehri Doğu Anadolu’nun deniz seviyesinden 3000 Mt. yüksekliğindeki dağlık araziden doğan Murat, Munzur, Karasu ve Peri sularının birleşmesinden meydana gelmiştir. Ülkemiz yüz ölçümünün 1/7’ sini kaplayan tarihi Mezopotamya ovalarından geçip Basra körfezine dökülür. Yurdumuzu terk ettiği Suriye hududuna kadar 128428 Km2.lik bir alanı kaplar.



Keban Barajının Yeri Ve Keban Baraj Sahası Hidrolojisi



Baraj yeri Elazığ’ın 45 Km. Kuzey Batısında, Malatya’nın 65 km. Kuzey Doğusunda olup, Karasu ve Murat nehrinin birleştiği yerden 10 km. daha aşağıda nehrin aktığı en dar boğazlarından birindedir. Karasu ile Murat nehirlerinin birleşmeleri ile meydana gelen Fırat nehrinin bu birleşme noktasından itibaren ilk uygun baraj yeridir.

Fırat nehri yılın muhtelif zamanlarında çok farklı bir akım düzenine sahiptir. Ortalama geçen su miktarı 635 M3/SN. dır. Kış aylarında ortalama debi 200 ile 300 m3/sn. arasında değişir. Nehrin bir yıl içinde geçirdiği suyun % 70’i karların erime mevsiminde yani Mart ile Haziran ayları arasında geçer.

Kamulaştırma (İstimlak)

Elazığ, Tunceli, Erzincan, Malatya ve Sivas illerine bağlı 3 mahalle, 59 köy 30 mezra ve 3 yerleşim merkezi olarak da 8 mahalle, 103 köy, 20 mezra ve 5 kom arazilerinin bir bölümü sular altında kalmıştır. Bütün göl sahasında tapulu 59 000 parsel kamulaştırılmış olup, bu saha da toplam 5170 hanede yaşamakta olan 30 414 kişi mevcuttur.

KEBAN BARAJININ FAYDALARI



Keban Barajı ve Hidro Elektrik santralinin direk faydaları olarak şunları sayabiliriz;



Güneydoğu ve Doğu Anadolu’nun ilerlemesine sosyal ve ekonomik gelişmesinde büyük rol oynamıştır.

Endüstri merkezini ve bir çok köyün elektriklenmesinde önemli rol oynamıştır.

Termik santrallere dayalı fuel-oil’in bu sayede az tüketilmesi neticesinde Türkiye’ye büyük bir döviz tasarrufu kazandırmıştır.

Bunun dışında Fırat’ın kuzey kısımlarında kurulmakta olan Karakaya ve Atatürk Barajlarına sağladığı teknik fayda feyezan kontrolü Fırat nehrinin rejimini düzenleyerek yıllık 6.2 milyar KWH. Enerji milli ekonomiye sunulmuştur.

Balıkçılık,nakliyat,eğlence ve dinlenme sahaları oluşturması bakımından hizmetleri milyarlarla ifade edilebilir.

Ayrıca Elazığ Ulu ovanın sulanması için çalışmalar neticelendiğinde tarım alanlarında sulu ziraata geçilerek önemli üretim artışları sağlanacaktır.

İlçenin sulama potansiyeline büyük katkısı bulunmaktadır.

Barajının sol sahil tabir edilen kısmında meydana gelen çöküntü neticesinde sızan suların ilçenin doğu kısmında çıktığı yerin halk arasındaki adı ile Çırçır Şelalesini belirtmekte fayda vardır.

Bunların dışında barajın direkt olmayan faydaları da bulunmaktadır. Buna örnek olarakta TEAŞ Grup Müdürlüğü ve DSİ Su Ürünleri Şube Müdürlüğü bünyesindeki personel istihdamını gösterebiliriz.